Thiên Đầu Thống và Các Bệnh Đau Đầu

Thiên Đầu Thống và Các Bệnh Đau Đầu

6706
Chia Sẻ
Bệnh Đau Đầu

Thiên đầu thống chỉ những cơn đau đầu thường đi kèm với buồn nôn, nôn mửa, và mẫn cảm với ánh sáng.

Đối Tượng Của Thiên Đầu Thống?

Phụ nữ thường bị thiên đầu thống nhiều hơn nam giới, và một phần tư phụ nữ mắc thiên đầu thống bị đau trên 4 lần mỗi tháng; 35% trong số đó chịu từ 1 đến 4 cơn tấn công nghiêm trọng mỗi tháng, và 40% bị một hoặc ít hơn một cơn tấn công nghiêm trọng mỗi tháng. Mỗi cơn thiên đầu thống có thể kéo dài hàng giờ đồng hồ cho tới ba ngày trời. Đôi khi, bệnh còn có thể lâu hơn thế.

Nguyên Nhân Của Thiên Đầu Thống Là Gì?

Nguyên nhân chính xác của thiên đầu thống hiện vẫn chưa xác định được, mặc dù bệnh liên quan đến các thay đổi về não cũng như gien di truyền. Những người mắc thiên đầu thống có thể thừa hưởng xu hướng bị ảnh hưởng bởi những yếu tố kích thích bệnh, như mệt mỏi, ánh sáng quá chói, thay đổi thời tiết, và những yếu tố khác.

Qua nhiều năm, các nhà khoa học tin rằng thiên đầu thống gắn liền với việc các mạch máu bị giãn nỡ và chèn ép trên bề mặt não. Tuy nhiên, hiện nay thiên đầu thống được cho rằng bị gây nên bởi sự thừa hưởng các bất thường trong những khu vực nhất định của não. 

Có một khu trung tâm của cơn đau hoặc nơi sinh ra thiên đầu thống trong não. Một thiên đầu thống bắt đầu khi những tế bào thần kinh hoạt động quá mức tạo nên áp lực lên các mạch máu, khiến chúng đè lên nhau hoặc bị chèn ép, đi kèm với sự giãn nỡ và giải phóng prostaglandins (các axít béo bão hoà), và những chất hữu cơ không đốt cháy được khác khiến cho mạch đập trở nên đau đớn.

Những Nguyên Tố Kích Thích Thiên Đầu Thống Là Gì?

Nhiều loại thiên đầu thống có thể bị kích thích bởi các yếu tố bên ngoài. Những nguyên tố đó có thể bao gồm:

  • Căng thẳng về mặt cảm xúc: Đây là một trong những nguyên tố kích thích thiên đầu thống phổ biết nhất. Những người mắc bệnh thường bị ảnh hưởng nhiều bởi các tình huống căng thẳng. Trong giai đoạn căng thẳng, các chất hoá học nhất định trong não bộ sẽ được giải phóng để đối phó với tình huống (thường được biết đến như “trốn chạy hay phản công”). Sự giải phóng của các chất hoá học này có thể khiên khích những thay đổi về mạch máu gây nên thiên đầu thống. Các cảm xúc được kiềm nén ngoài căng thẳng còn có bất an, lo lắng, phấn khích, và mệt mỏi, tất cả đều có thể dẫn đến căng cơ và giãn nỡ mạch máu, làm tăng độ nghiêm trọng của thiên đầu thống.
  • Mẫn cảm với một số chất hoá học hoặc chất bảo quản trong thực phẩm: Một số thực phẩm và thức uống nhất định, như phô mai để lâu ngày, các đồ uống có cồn, và phụ gia thực phẩm như nitrates (trong xúc xúch, hot dogs, thịt hộp) và bột ngọt (thường được dùng trong thức ăn Trung Hoa), có thể là nguyên nhân kích thích 30% các trường hợp bị thiên đầu thống.
  • Caffeine: Việc hấp thụ một lượng lớn caffeine hoặc ngưng sử dụng caffeine có thể gây nên đau đầu khi lượng caffeine đột ngột giảm. Các mạch máu thường trở nên nhạy cảm với caffeine, và khi caffeine không còn được hấp thụ, các cơn đau đầu có thể xảy ra. Bản thân caffeine thường có lợi trong chữa trị những cơn tấn công của thiên đầu thống. 
  • Thay đổi điều kiện thời tiết: Trở trời, thay đổi về khí áp, gió mạnh, hoặc thay đổi về độ cao đều có thể kích thích thiên đầu thống.
  • Chu kỳ kinh nguyệt
  • Mệt mỏi cao độ
  • Bỏ bữa
  • Thay đổi giờ giấc ngủ

Thiên Đầu Thống và Các Tình Trạng Đi Kèm

Có nhiều tình trạng bệnh lý thường đi kèm với thiên đầu thống, bao gồm:

  • Hen suyễn
  • Mệt mỏi kinh niên
  • Cao huyết áp
  • Hiện tượng Raynaud (xảy ra khi các mạch máu co hẹp gây nên các cơn đau và đổi màu da ở các ngón tay)
  • Đột quỵ
  • Rối loạn giấc ngủ

Bệnh Thiên Đầu Thống Có Di Truyền Không?

Có, các bệnh thiên đầu thống có xu hướng di truyền trong gia đình. Trong năm người mắc bệnh thì bốn người có bệnh sử bị thiên đầu thống trong gia đình. Nếu cha hoặc mẹ có bệnh sử bị thiên đầu thống, đứa trẻ sẽ có 50% nguy cơ mắc bệnh, và nếu cả cha mẹ đều có bệnh sử thiên đầu thống, nguy cơ mắc bệnh ở trẻ sẽ tăng lên đến 75%.

Các Triệu Chứng Của Thiên Đầu Thống Là Gì?

Các triệu chứng của đau nửa đầu có thể xảy ra dưới dạng kết hợp, bao gồm:

  • Một cơn đau với cảm giác bị đập liên tiếp vào đầu. Thường bắt đầu bằng 1 cơn đau nhẹ rồi tiến triển thành cơn đau rộn lên. Cơn đau này thường trở nên nặng hơn bởi các hoạt động thể chất. Cơn đau còn có thể chuyển từ nửa đầu bên này sang nửa đầu bên kia, hoặc có thể ảnh hưởng phần trước đầu hay cả vùng đầu. 
  • Mẫn cảm vớn ánh sáng, âm thanh, và mùi hương.
  • Buồn nôn và ói mửa, khó chịu vùng bụng, đau bụng.
  • Ăn không ngon miệng.
  • Cảm giác rất nóng hoặc rất lạnh.
  • Xanh xao.
  • Mệt mỏi.
  • Chóng mặt.
  • Thị lực bị mờ đi.
  • Tiêu chảy.
  • Sốt (hiếm khi).

Đa số bệnh thiên đầu thống kéo dài khoảng bốn giờ, mặc dù khi bệnh nặng có thể kéo dài lên đến một tuần. Mật độ đau nửa đầu có thể thay đổi tuỳ theo mỗi cá nhân. Một người bị đau nửa đầu thường có từ 2 đến 4 cơn đau mỗi tháng. Tuy nhiên, một số bệnh nhân lại bị đau vài ngày 1 lần, trong khi những người khác bị đau chỉ khoảng 1 tới 2 lần trong năm.

Các Loại Thiên Đầu Thống

Các triệu chứng báo hiệu sự tấn công của thiên đầu thống thường được dùng để diễn tả hai loại:

  • Thiên đầu thống có tiền triệu (được gọi là thiên đầu thống “nguyên gốc”)
  • Thiên đầu thống không có tiền triệu (được gọi là thiên đầu thống “thông thường”) 

Một “tiền triệu” là một dấu hiệu sinh lý cảnh báo một cơn đau nửa đầu sắp bắp đầu. Thiên đầu thống có tiền triệu xảy ra với khoảng 20% đến 30% người mắc bệnh. Một tiền triệu có thể xảy ra trước cơn đau 1 giờ và kéo dài từ 15 phút đến 1 tiếng. Các triệu chứng luôn xảy ra ít hơn 1 giờ đồng hồ. Các tiền triệu ảnh hưởng thị lực bao gồm:

  • Các đốm hoặc vệt sáng loé lên
  • Điểm mù
  • Tầm nhìn bị bóp méo
  • Mất thị lực tạm thời
  • Các đường cong hoặc răng cưa xuất hiện

Cũng có những tiền triệu ảnh hưởng đến các giác quan khác. Các tiền triệu này được diễn tả đơn giản như đang có những “cảm giác ngộ nghĩnh”, hoặc người bệnh không thể miêu tả được tiền triệu của mình. Các tiền triệu khác có thể bao gồm có tiếng rung trong tai (ù tai), hoặc có những thay đổi về khướu giác (như ngửi thấy các mùi lạ), vị giác, hoặc xúc giác.

Những tình trạng thiên đầu thống hiếm gặp  bao gồm các loại tiền triệu về thần kinh như sau:

Thiên đầu thống liệt nửa người: Bị tệ liệt tạm thời (liệt một nửa) hoặc các dây thần kinh hay các thay đổi về xúc giác diễn ra trên một nửa phần thân thể (như các cơ bị yếu đi). Sự tấn công của cơn đau đầu có thể đi kèm với tê liệt tạm thời, chóng mặt, hoặc thay đổi thị lực. Những tình trạng này cần phải được phân biệt với đột quỵ.

Thiên đầu thống võng mạc: Bị mất thị lực tạm thời, một phần, hoặc hoàn toàn ở một bên mắt, đi kèm với đau đầu nhẹ sau hốc mắt có thể lan tới các vùng còn lại của phần đầu.

Thiên đầu thống có nguồn gốc động mạch nền: Cảm giác chóng mặt, rối loạn, hay mất thăng bằng có thể dẫn tới đau đầu. Cơn đau đầu có thể ảnh hưởng đến phần sau đầu. Các triệu chứng này thường xảy ra đột ngột và có thể đi kèm với việc gặp khó khăn khi nói, ù tai, và nôn mửa. Loại thiên đầu thống này liên quan mạnh mẽ đến sự thay đổi hoóc môn và ảnh hưởng chủ yếu lên phụ nữ trưởng thành.

Trạng thái thiên đầu thống liên tục: Đây là một loại thiên đầu thống hiếm gặp và nghiêm trọng, có thể kéo dài suốt 72 tiếng hoặc lâu hơn. Khi mắc bệnh, cơn đau và buồn nôn trở nên dồn dập khiến cho bệnh nhân cần phải thường xuyên nhập viện. Một số dược phẩm nhất định hoặc việc ngưng sử dụng thuốc có thể gây nên loại thiên đầu thống này.

Thiên đầu thống liệt vận nhãn: Cơn đau sẽ xuất hiện ở vùng mắt, bao gồm việc bị tê liệt các cơ quanh mắt. Đây là một tình trạng bệnh lý nguy kịch, bởi các triệu chứng có thể xuất hiện do áp lực đè lên các dây thần kinh sau mắt hoặc chứng phình mạch. Các triệu chứng khác của thiên đầu thống liệt vận nhãn bao gồm mí mắt chảy xệ, song thị, hoặc các thay đổi khác về thị giác. Dù vậy, may mắn thay đây là một dạng thiên đầu thống hiếm gặp.

Các bệnh thiên đầu thống không có tiền triệu thường phổ biến hơn, ở vào khoảng 80% đến 85% người mắc bệnh. Vài tiếng trước khi cơn đau đầu tấn công, người bệnh có thể có những triệu chứng mơ hồ, bao gồm:

  • Lo lắng
  • Chán nản
  • Mệt mỏi hoặc đuối sức

Thiên Đầu Thống Được Chữa Trị Thế Nào?

Không có cách chữa bệnh thiên đầu thống. Tuy nhiên, có nhiều loại thuốc có thể dùng để điều trị hoặc thậm chí là ngăn chặn thiên đầu thống. Một số người bệnh còn có thể thuyên giảm mật độ xảy ra của thiên đầu thống, bằng cách xác định và tránh xa các nguyên tố gây kích thích dẫn đến các cơn đau nửa đầu, như uống rượu vang đỏ hoặc ngủ quá ít (xem thêm các nguyên tố gây kích thích ở trên).

  • Thuốc giảm đau: Các thuốc không cần kê đơn thường là phương thức giảm đau hiệu quả cho một số người mắc thiên đầu thống. Thành phần chính của các dược phẩm giảm đau này là ibuprofen (ví dụ như Motrin), aspirin, acetaminophen (Tylenol), và caffeine. Hãy luôn cẩn thận khi sử dụng các dược phẩm giảm đau không cần kê đơn bởi đôi khi chúng có thể gây nên đau đầu, hoặc sử dụng quá liều có thể dẫn tới đau đầu liên tục hoặc gây nghiện. Nếu bạn đang sử dụng bất kỳ dược phẩm không cần kê đơn nào hơn ba lần một tuần hoặc hàng ngày thì bạn nên đi gặp bác sĩ. Họ có thể sẽ đưa ra được các đơn thuốc hiệu quả hơn. 
  • Thuốc chống buồn nôn: Bác sĩ của bạn có thể đưa ra các đơn thuốc để giảm cảm giác buồn nôn hay đi kèm với thiên đầu thống.
  • Thuốc chặn phát triển (ngăn chặn thiên đầu thống): Có nhiều loại dược phẩm đặc biệt nếu được dùng khi mới thấy dấu hiệu thiên đầu thống có thể ngăn chặn quá trình gây nên cơn đau đầu. Những dược phẩm này cũng có thể ngăn chặn chính cơn đau đầu. Bằng cách ngăn quá trình phát triển cơn đau, các thuốc này giúp phòng tránh các triệu chứng của thiên đầu thống, bao gồm đau đầu, buồn nôn, mẫn cảm với ánh sáng, v.v… Thuốc có hiệu quả bởi nó thúc đẩy các mạch máu trở về bình thường, giảm đi những cơn đau dồn dập.
  • Liệu pháp phản hồi sinh học: Liệu pháp này giúp người bệnh học cách nhận biết các tình huống căng thẳng gây nên thiên đầu thống. Nếu thiên đầu thống có khởi đầu chậm rãi, một số bệnh nhân có thể sử dụng liệu pháp phản hồi sinh học để ngăn chặn sự tấn công của cơn đau trước khi nó bùng nổ.
  • Kích thích từ trường: Máy Cerena kích thích từ trường xuyên sọ (TMS) là một thiết bị chữa trị được đặt lên vùng sau đầu khi thiên đầu thống tấn công cùng với tiền triệu. Thiết bị này sẽ giải phóng một sóng từ trường và kích thích một phần não bộ để ngăn chặn hoặc giảm nhẹ cơn đau.

Tất cả những cách điều trị trên nên được áp dụng theo các chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa hoặc các bác sĩ có kinh nghiệm với thiên đầu thống. Bởi lẽ với mỗi dược phẩm, việc làm theo hướng dẫn sử dụng và lời khuyên của bác sĩ một cách cẩn thận là điều rất quan trọng.

Bệnh Thiên Đầu Thống Có Thể Được Ngăn Chặn Không?

Có. Bạn có thể làm giảm mật độ tấn công của các cơn đau đầu bằng cách xác định và tránh xa những thứ kích thích bệnh. Bạn có thể theo dõi các cơn đau đầu của bản thân và tìm ra những thứ kích ứng chúng bằng cách sử dụng một nhật ký ghi chép.

Nhớ lại những gì bạn đã ăn trước những cơn đau có thể giúp bạn tìm ra được các chất gây kích ứng.
Việc kiềm chế sự căng thẳng và các kỹ thuật để đối phó, cùng với luyện tập thư giãn, có thể giúp ngăn ngừa và thuyên giảm mức độ nghiêm trọng của những cơn đau đầu.

Phụ nữ thường bị đau nửa đầu xung quanh chu kỳ kinh nguyệt có thể tham gia vào các liệu pháp chữa trị ngăn ngừa khi biết chu kỳ sắp bắt đầu.

Những người bị đau nửa đầu thường ít bị cơn đau tấn công hơn khi họ ăn uống theo giờ giấc ổn định và nghỉ ngơi đầy đủ. Luyện tập thể dục thường xuyên — ở mức độ vừa phải – cũng có thể ngăn ngừa bệnh thiên đầu thống.

Khi thay đổi nếp sinh hoạt hàng ngày nhưng không thấy hiệu quả trong việc ngăn chặn thiên đầu thống thì vẫn có những cách khác.

Khi những cơn đau đầu trở nên nghiêm trọng, xảy ra hơn 2 đến 3 lần một thág và thường xuyên ảnh hưởng đến các hoạt động thường ngày, thì bác sĩ có thể sẽ đưa ra các đơn thuốc để ngăn chặn. Các đơn thuốc này làm thuyên giảm mật độ xảy ra và mức nghiêm trọng của các cơn đau đầu, chúng thường được dùng thường xuyên hằng ngày.

Hơn nữa, Cefaly là thiết bị ngăn ngừa thiên đầu thống đầu tiên được chứng nhận bởi Cơ quan quản lý thuốc và dược phẩm Mỹ cho người trên 18 tuổi. Thiết bị này trông giống như một dải băng đầu di động, nó phát ra các sóng điện trên vùng da trán. Điều này kích thích dây thần kinh sọ hay đi kèm với chứng thiên đầu thống. Cefaly được sử dụng một lần mỗi ngày trong 20 phút, và trong khi sử dụng sẽ có cảm giác hơi nhói hoặc như đang được mát xa.